In 1979 publiceerde Conrad het boek "The deaf schoolchild" (London: Harper and Row). In dit boek presenteerde hij de resultaten van een onderzoek naar leesvaardigheid van dove schoolverlaters. Meer dan de helft van de 16 tot 19-jarigen bleek een leesniveau te hebben dat gelijk is aan dat van horende 9-jarigen.
Als iemands leesniveau niet boven dat van groep
5 van de lagere school komt, is die persoon functioneel analfabeet. Conrad
weet de slechte resultaten aan de orale onderwijsmethode, een methode
waarbij dove kinderen slechts tot een klein gedeelte van het gehele taalaanbod
toegang hebben.
Een logische stap is dan om gebarentaal of een gebarensysteem te gebruiken bij deze kinderen. Dr Susan Gregory van de University of Birmingham pleit in haar lezing uit 1996: Bilingualism and the education of deaf children, daarom voor tweetalig onderwijs. Ook al zijn er veel vragen over hoe dove kinderen lezen en denken, op deze manier hebben zij in ieder geval een ruime toegang tot taal.
In 2001 komt Dr. Abram Stern tot de treurige conclusie dat 95 procent van de dove schoolverlaters functioneel analfabeet is. Ondanks dat het merendeel van het onderwijs op één of andere wijze gebruik maakt van gebarentaal. Het gaat niet om gebarentaal of gesproken taal, zegt hij, het gaat om fonologische vaardigheden, woorden kunnen herkennen, bijvoorbeeld zien wanneer woorden onzinwoorden zijn.
Het blijkt
dat dove kinderen hier toch gebruik van maken, ondanks dat deze vaardigheid
gekoppeld lijkt te zijn aan het waarnemen van geluid. Bij een test waar
jonge dove kinderen onderscheid moeten maken tussen ‘echte’ woorden en
onzinwoorden scoort 64 procent goed, veel meer dan de 25 procent aan toevalstreffers.
Stern pleit daarom voor meer onderzoek naar de ontwikkeling van deze vaardigheden
bij dove kinderen.
In Nederland doet drs.
Loes Wauters van de Katholieke Universiteit Nijmegen een promotie-onderzoek
naar de leesvaardigheid van dove kinderen. De resultaten van dit onderzoek
zullen binnen afzienbare tijd bekend worden.
De cursus Deafness
And Literacy van de faculteit Linguistiek van de Macquarie University
(Sydney, Australie), biedt verdere stof tot denken. Zo worden enkele theorieen
over lezen gepresenteerd. Ook wordt kort genoemd dat de benadering vanuit
het onderwijs eveneens gevolgen kan hebben.
"Educational Achievements Of Deaf Children" van Stephen Powers en Susan
Gregory (1998) is een uitgebreid overzicht van onderwijsresultaten van
dove kinderen en jongeren. Er is maar weinig onderzoek uitgevoerd hiernaar
in de twintig jaren na het verschijnen Conrad’s boek. Dit overzicht brengt
de resultaten van de onderzoeken uit deze periode bij elkaar en evalueert
deze. Tevens presenteren de auteurs de stand van zaken wat betreft de
kennis op dit gebied en tonen zij waar nog lacunes zijn.
Bij een longitudinaal
onderzoek in Zweden werd aangetoond dat de onderwijsresultaten van
dove kinderen, ook op het gebied van schrijven, toenemen als zij de beschikking
hebben over een makkelijke toegang tot communicatie. In het geval van
dove kinderen gebeurt dit op visueel/manuele wijze. Dit onderzoek van
Kerstin Heiling uit 1995 draagt de titel "The Development of Deaf Children
Academic achievement levels and social processes".
Tweetaligheid en het behoren tot twee culturen wordt behandeld in een
artikel van Baker & Baker: "Educating Children Who Are Deaf or Hard of Hearing: Bilingual-Bicultural Education" (1997). Tweetaligheid houdt immers ook in dat men in twee culturen opgroeit. Iedere cultuur kent zijn eigen geschiedenis, context, gewoontes,
normen en waarden. Taal komt voort uit een cultuur en houdt daar verband mee. Tweetalige onderwijsprogramma’s dienen volgens de auteurs dan ook hiermee rekening te houden. Zij noemen de voordelen, maar ook de beperkingen van de hedendaagse tweetalige programma’s in de Verenigde Staten. |
artikel printen
